Kopaczki do ziemniaków
Kopaczki do ziemniaków
Kopaczki do ziemniaków – Precyzja zbioru i ochrona bulw na pierwszym etapie
W profesjonalnej uprawie ziemniaka kopaczka pełni rolę precyzyjnego narzędzia separującego. Jej zadaniem jest nie tylko wydobycie bulw z redliny, ale przede wszystkim delikatne oczyszczenie ich z ziemi i ułożenie w uporządkowany pas (pokos) na powierzchni pola. Dzięki temu ziemniaki mogą "odsapnąć" – ich skórka ulega lekkiej mineralizacji i osuszeniu, co jest kluczowe dla ich trwałości.
1. Rodzaje kopaczek: Mechanika w służbie jakości
Podział kopaczek wynika z technologii oddzielania bulw od gleby. Wybór odpowiedniego typu zależy od rodzaju gleby oraz delikatności uprawianej odmiany.
Kopaczki elewatorowe (Przenośnikowe)
To najbardziej zaawansowana grupa maszyn w tej kategorii.
Zasada działania: Lemiesz podbiera redlinę, która trafia na jeden lub dwa przenośniki taśmowe (elewatory) wykonane z prętów stalowych. Podczas transportu ziemia przesiania się między prętami, a czyste bulwy wypadają z tyłu maszyny.
Zaleta: Bardzo wysoka skuteczność czyszczenia i minimalne ryzyko obić, jeśli taśmy są odpowiednio otulone gumą.
Zastosowanie: Średnie areały, ziemniaki jadalne i przemysłowe.
Kopaczki wibracyjne
Prostsze konstrukcyjnie, montowane zazwyczaj na tylnym podnośniku ciągnika (TUZ).
Zasada działania: Lemiesz przekazuje masę na wstrząsany mechanicznie ruszt. Wibracje powodują opadanie ziemi pod maszynę.
Zaleta: Kompaktowe wymiary i bardzo niskie zapotrzebowanie na moc (już od 25-30 KM).
Zastosowanie: Bardzo małe pola, ziemniaki wczesne zbierane partiami, uprawy w ogrodnictwie.
2. Kluczowe aspekty wpływające na jakość plonu
W artykule eksperckim nie można pominąć parametrów, które decydują o tym, czy ziemniak trafi do klasy Premium, czy na paszę:
Otuliny prętów elewatora: W nowoczesnych kopaczkach każdy pręt taśmy powinien być pokryty miękkim tworzywem lub gumą. Zapobiega to tzw. "czarnym plamom" (obiciom wewnętrznym), które ujawniają się dopiero po obraniu ziemniaka.
Regulacja intensywności wytrząsania: Możliwość zmiany amplitudy drgań lub prędkości taśmy pozwala dostosować maszynę do wilgotności gleby. Na glebach lekkich zmniejszamy wibracje, by niepotrzebnie nie obijać bulw o gołe pręty.
Krój tarczowy: Element tnący przed lemieszem, który odcina łęciny i darń. Zapobiega to zapychaniu się maszyny i gwarantuje, że lemiesz nie "rozpycha" redliny, co mogłoby kaleczyć ziemniaki.
3. Przegląd producentów i przykładowych modeli
Rynek kopaczek jest zdominowany przez solidnych polskich producentów oraz zachodnich liderów technologii "soft-touch".
Polscy producenci (Liderzy segmentu ekonomicznego):
Bomet (Węgrów): Seria Ursa (kopaczki elewatorowe jedno- i dwurzędowe). To maszyny cenione za prostotę i łatwy dostęp do części zamiennych. Model Z656 to klasyk na polskich polach.
Akpil (Pilzno): Model Bulwa – solidna kopaczka elewatorowa, która dzięki szerokiemu kanałowi odsiewającemu radzi sobie dobrze nawet przy dużej ilości chwastów.
Krukowiak (Brześć Kujawski): Seria Pyrus. Modele te są często wyposażone w dodatkowe koła kopiujące i gumowe osłony boczne, co stawia je w czołówce pod względem dbałości o bulwy.
Zachodni producenci (Rozwiązania profesjonalne):
Grimme (Niemcy): Model WR 200 – to właściwie "kopaczka-zespół wykopujący". Maszyna dwurzędowa wykorzystywana w zbiorze dwuetapowym. Oferuje technologie znane z wielkich kombajnów, w tym bardzo zaawansowane systemy separacji łęcin.
AVR (Belgia): Seria Spirit. Choć AVR kojarzy się z kombajnami, ich maszyny do kopania (windrowers) są uważane za najdelikatniejsze dla skórki ziemniaka wczesnego.
4. Dobrostan pola i jakość handlowa
Zastosowanie nowoczesnej kopaczki zamiast starych metod (np. kopaczek gwiazdowych) to:
Mniejsze straty: Bulwy nie są rozrzucane po całym polu, lecz układane w wąski pas, co ułatwia ich późniejszy zbiór (ręczny lub ładowaczem).
Zdrowotność: Szybsze osychanie bulw na słońcu ogranicza ryzyko porażenia bakteriozami i chorobami grzybowymi w trakcie przechowywania.
Serwis
W kopaczkach najszybciej zużywają się elementy mające bezpośredni kontakt z glebą. Praca z wytartymi częściami to prosta droga do uszkodzenia ziemniaków.
Ważna rada: Zawsze ustawiaj głębokość pracy lemiesza tak, aby nabierał on minimalną warstwę ziemi wraz z ziemniakami. Ta ziemia pełni rolę "poduszki" na pierwszym etapie elewatora, chroniąc bulwy przed bezpośrednim uderzeniem o stalowe pręty.