Kosiarki bijakowe (mulczery)

Mulczery – Specjaliści od rekultywacji i resztek pożniwnych

Kosiarka bijakowa to narzędzie, które w gospodarstwie pojawia się tam, gdzie kończą się możliwości klasycznych kosiarek rotacyjnych. Jej zadaniem nie jest zbiór paszy, lecz walka z biomasą: grubymi łodygami kukurydzy, samosiejkami na nieużytkach, gałęziami w sadach czy wysoką trawą na poboczach. Dzięki poziomej osi obrotu i ciężkim elementom roboczym, mulczery są w stanie "przetrawić" niemal każdą przeszkodę.

1. Serce maszyny: Rotor i rodzaje bijaków

Wydajność mulczera zależy od konstrukcji wału roboczego (rotora) oraz dobranych narzędzi tnących.

• Bijaki młoteczkowe (ciężkie): Odlewy stalowe o wadze od 0,5 do nawet 2 kg. Dzięki dużej masie uderzeniowej bez trudu rozbijają zdrewniałe pędy i gałęzie o średnicy do 5–8 cm. Idealne do kukurydzy i nieużytków.

• Noże typu Y: Stosowane parami, lżejsze, przeznaczone do trawy i lżejszych resztek roślinnych. Wymagają mniejszej mocy ciągnika i lepiej "zasysają" trawę do góry.

• Przeciwnoże w obudowie: To kluczowy element odróżniający profesjonalny mulczer od taniego zamiennika. Grzebienie zamontowane wewnątrz obudowy powodują, że materiał nie wylatuje od razu, lecz jest wielokrotnie mielony między bijakiem a przeciwnóżem.

2. Podział ze względu na konstrukcję i zasięg

• Mulczery tylne/przednie (standardowe): Montowane bezpośrednio na TUZ. Nowoczesne modele posiadają tzw. odwracalny zaczep, co pozwala na pracę zarówno z przodu, jak i z tyłu ciągnika.

• Mulczery z przesuwem hydraulicznym: Pozwalają na wysunięcie maszyny poza obrys ciągnika (zazwyczaj o 40–60 cm), co ułatwia wykaszanie pod drzewami lub blisko rowów.

• Mulczery wysięgnikowe (typu "L"): Posiadają łamaną ramę, dzięki której mogą pracować w pionie (wycinanie żywopłotów) lub pod kątem ujemnym (wykaszanie skarp i wnętrz rowów).

3. Nowinki technologiczne: Wytrzymałość i precyzja

Producenci mulczerów w 2026 roku stawiają na materiały z sektora lotniczego i ciężkiego budownictwa:

• Stale trudnościeralne (Hardox / Strenx): Zastosowanie tych stali w obudowie pozwala drastycznie zmniejszyć wagę maszyny przy jednoczesnym zwiększeniu jej odporności na uderzenia kamieni.

• Elektroniczne wyważanie rotora: Nowoczesne wały osiągają prędkości rzędu 2500–3000 obr./min. Precyzyjne wyważenie eliminuje wibracje, które są główną przyczyną pękania ram i awarii łożysk.

• Systemy automatycznego naciągu pasów: Przekładnia pasowa jest bezpiecznikiem maszyny. Automatyczne napinacze gwarantują stałe przeniesienie momentu obrotowego bez ryzyka uślizgu pod dużym obciążeniem.

4. Przegląd producentów: Kto dyktuje warunki?

Polscy liderzy:

• SaMASZ (Białystok): Ich seria Mammut to prawdziwe czołgi wśród mulczerów. SaMASZ słynie z genialnego zabezpieczenia łożysk przed wkręcaniem się sznurków i drutów.

• Talex (Borzytuchom): Model Leopard to jeden z najchętniej wybieranych mulczerów w Polsce ze względu na świetny stosunek ceny do jakości i bardzo solidne młotki.

• Agro-Masz: Oferuje nowoczesne mulczery o agresywnej geometrii obudowy, idealne do pracy w pożniwnej kukurydzy.

Zagraniczni giganci:

• Maschio Gaspardo (Włochy): Ich mulczery (np. seria Gemma, Chiara) są uznawane za wzorzec trwałości. Włoska stal i doświadczenie w pracy w kamienistym terenie robią swoje.

• Müthing (Niemcy): Absolutny segment premium. Niemcy wprowadzili m.in. systemy wymiennych wkładek wewnątrz obudowy, co sprawia, że korpus maszyny jest niemal wieczny.

• Kuhn / Berti: Marki specjalizujące się w mulczerach do winnic i sadów, oferujące najwyższą precyzję rozdrabniania gałęzi.

5. Eksploatacja

Mulczer to maszyna, która dosłownie "zjada się sama" podczas pracy. Tarcie biomasy i piasku o elementy stalowe powoduje ich systematyczne ubytki.

Ważna rada: Nigdy nie bagatelizuj braku choćby jednego bijaka na rotorze. Brak 1 kg na obwodzie przy 2000 obr./min generuje siły, które są w stanie wyrwać łożyska z opraw w ciągu kilkunastu minut pracy.

Mulczer stawia opór impulsowy. Każde uderzenie bijaka o grubą łodygę generuje drgania skrętne.

• Zagrożenie dla ciągnika: Jeśli rotor mulczera jest niewyważony lub brakuje w nim bijaków, wibracje przenoszą się bezpośrednio na wałek odbioru mocy (WOM) i dalej na przekładnię ciągnika. Może to prowadzić do uszkodzenia łożysk i tarcz sprzęgłowych WOM.

• Ważna rada: Zawsze używaj wałów przekaźnika mocy ze sprzęgłem przeciążeniowym oraz wolnobiegiem. Wolnobieg chroni skrzynię biegów ciągnika przed ogromną bezwładnością rotora mulczera w momencie wyłączania napędu lub nagłego spadku obrotów silnika.

6. Mulczer a walka z omacnicą prosowianką

Zastosowanie mulczera po zbiorze kukurydzy na ziarno to najskuteczniejsza mechaniczna metoda ograniczania populacji omacnicy prosowianki (Ostrinia nubilalis).

• Gdzie kryje się wróg? Larwy omacnicy zimują w dolnych częściach łodyg kukurydzy, często poniżej linii cięcia przystawki kombajnu. Jeśli ściernisko zostanie nienaruszone, szkodnik bezpiecznie przetrwa zimę.

• Mechanizm eliminacji: Mulczer bijakowy nie tylko ścina łodygi, ale dzięki ogromnej sile uderzenia rozszczepia je wzdłużnie i miażdży. Powoduje to:

  • Bezpośrednie mechaniczne zniszczenie gąsienic.

  • Zniszczenie ich naturalnego schronienia (izolacji termicznej łodygi), co wystawia je na działanie mrozu i wilgoci.

  • Szybszą mineralizację resztek – grzyby i bakterie szybciej rozkładają zmiażdżoną tkankę, uniemożliwiając rozwój patogenów, w tym groźnych grzybów z rodzaju Fusarium (odpowiedzialnych za mikotoksyny w ziarnie).