Pokosówki

Pokosówki – Klucz do sukcesu w zbiorze dwuetapowym i uprawie gryki

W dobie dążenia do maksymalnej wydajności kombajnów zbożowych często zapominamy o technologii, która w określonych warunkach przewyższa zbiór bezpośredni. Pokosówka nie jest tylko "szerszą kosiarką". To precyzyjne narzędzie logistyczne, które pozwala na doschnięcie roślin na polu, wyrównanie wilgotności ziarna i zminimalizowanie strat spowodowanych osypywaniem się najdojrzalszych nasion.

1. Zbiór dwuetapowy: Dlaczego gryka kocha pokosówki?

Gryka jest rośliną niezwykle trudną do zbioru bezpośredniego. Jej specyfika polega na tym, że na jednej roślinie w tym samym czasie znajdziemy kwiaty, zielone nasiona oraz nasiona w pełni dojrzałe.

• Problem zbioru bezpośredniego: Czekanie, aż cała roślina dojrzeje, prowadzi do osypania się najwcześniejszych (i najdorodniejszych) nasion. Z kolei zbyt wczesny wjazd kombajnem skutkuje zapychaniem młocarni przez zieloną masę i wysoką wilgotnością uzyskanego plonu.

• Rozwiązanie – Pokosówka: Rośliny są ścinane na wysokości ok. 15–20 cm i układane w luźny wał (pokos) oparty na ściernisku.

• Efekt dojrzewania: W pokosie zachodzi proces "dociągania" soków z łodygi do nasion. Zielone ziarniaki dojrzewają, a cała masa równomiernie wysycha pod wpływem wiatru i słońca. Po kilku dniach kombajn z podbieraczem (pick-up) zbiera suchy materiał z minimalnymi stratami.

2. Konstrukcja: Samojezdne vs. Ciągnione

Wybór konstrukcji zależy od skali gospodarstwa i specyfiki pól.

• Pokosówki samojezdne: Królują w dużych gospodarstwach i firmach nasiennych. Wyposażone w silniki o mocy 150–250 KM, oferują niespotykaną zwrotność i widoczność. Dzięki wysokiemu prześwitowi mogą pracować w bardzo wysokich roślinach bez ryzyka ich uszkodzenia podwoziem.

• Zespoły pokosowe ciągnione/zawieszane: Tańsza alternatywa dla mniejszych areałów. Montowane na przednim lub tylnym TUZ-ie ciągnika (często z rewersem). Wymagają jednak od ciągnika odpowiedniego prześwitu, aby nie "rozmłócić" uformowanego pokosu osiami traktora.

3. Nowinka technologiczna: Heder taśmowy (Draper)

To najważniejsza innowacja ostatnich lat, która zrewolucjonizowała zbiór roślin delikatnych.

W tradycyjnych hederach za transport masy odpowiadał ślimak. W nowoczesnych pokosówkach (np. MacDon czy Honey Bee) stosuje się szerokie gumowe taśmy transportowe.

• Dlaczego to ważne? Taśma przesuwa rośliny w sposób liniowy i niezwykle delikatny. W przypadku gryki lub rzepaku ogranicza to drastycznie mechaniczne "wybijanie" nasion z łusek już na etapie koszenia.

• Możliwość zmiany kierunku: Nowoczesne pokosówki taśmowe pozwalają na wyrzut masy na środek, na lewo lub na prawo, co umożliwia łączenie dwóch pokosów w jeden bez konieczności używania zgrabiarek.

4. Przegląd producentów: Specjaliści od pokosów

Rynek pokosówek jest zdominowany przez marki z Ameryki Północnej, gdzie zbiór dwuetapowy jest standardem na ogromnych preriach.

Liderzy światowi:

• MacDon (Kanada): Absolutny numer jeden. Ich seria M Series to wzorzec pokosówki samojezdnej. Słyną z hederów, które idealnie kopiują teren i niezwykle delikatnie obchodzą się z materiałem.

• John Deere (seria W): Oferują maszyny zintegrowane z systemami GPS i JDLink, co pozwala na idealnie równoległe układanie pokosów, ułatwiając pracę kombajnom.

• Case IH / New Holland (seria WD): Bardzo szybkie i wydajne maszyny, często wybierane do zbioru traw nasiennych i rzepaku.

• Hesston (AGCO): Legendarne maszyny, które zapoczątkowały erę nowoczesnych pokosówek, cenione za prostotę i trwałość.

Akcenty europejskie i polskie:

W Polsce rynek pokosówek jest niszowy, ale odradza się wraz ze wzrostem zainteresowania uprawami BIO (gdzie nie stosuje się desykacji chemicznej). Często spotyka się adaptacje starszych maszyn typu Fortschritt E303 (legendarne "E-trzysetki"), które po modernizacji wciąż świetnie radzą sobie w gryce. Nowoczesne rozwiązania oferują też firmy takie jak Zürn, specjalizujące się w technice poletkowej i nasiennej.

5. Eksploatacja

Pokosówka pracuje w krótkim, ale bardzo intensywnym oknie czasowym. Każda awaria taśmy lub listwy tnącej wstrzymuje cały proces dojrzewania roślin na polu.

Ważna rada: Podczas koszenia gryki na pokos, kluczowe jest ustawienie obrotów motowidła. Powinny być one tylko minimalnie wyższe od prędkości jazdy. Zbyt szybkie "czesanie" roślin przez motowidło spowoduje, że najcenniejsze ziarno zostanie na ziemi jeszcze przed ścięciem łodygi.