Prasy niskiego zagęszczenia (kostkujące)
Prasy niskiego zagęszczenia (kostkujące)
Prasy małego zagęszczenia: Niezastąpione rozwiązanie w nowoczesnym rolnictwie i hodowli
Choć rynek wielkogabarytowych maszyn żniwnych zdominowały potężne prasy zwijające i wielkogabarytowe, prasy małego zagęszczenia (często nazywane prasami kostkującymi niskiego stopnia zgniotu) wciąż zajmują kluczowe miejsce w parku maszynowym wielu gospodarstw. Dla stadnin koni, producentów siana dekoracyjnego czy mniejszych hodowców bydła, są one rozwiązaniem bezalternatywnym.
W poniższym artykule przyjrzymy się bliżej ich konstrukcji, parametrom technicznym oraz sprawdzimy, dlaczego mimo upływu lat, te maszyny wciąż są poszukiwane na rynku.
1. Zasada działania: Precyzja mechaniczna w służbie wydajności
Zasada działania prasy małego zagęszczenia opiera się na cyklicznym ruchu tłoka, który formuje materiał w prostopadłościenny kanał. Cały proces można podzielić na kilka kluczowych etapów:
Zbiór materiału: Podbieracz palcowy unosi pokos słomy lub siana z podłoża.
Podawanie: Nagarniacz (widły podające) przesuwa materiał do komory prasowania w momencie, gdy tłok znajduje się w przednim położeniu.
Zgniatanie: Tłok wykonujący ruchy posuwisto-zwrotne (często z częstotliwością od 50 do 100 cykli na minutę) dociska każdą porcję materiału do poprzedniej.
Wiązanie: Gdy uformowana kostka osiągnie zadaną długość (mierzoną przez koło zębate zwane gwiazdą), uruchamiany jest aparat wiążący. Igły przeprowadzają sznurek przez kanał, a supłacze wiążą węzły.
Wypychanie: Kolejne porcje materiału wypychają gotową, związaną kostkę na tył maszyny, skąd trafia ona na podłoże lub bezpośrednio na doczepioną przyczepę (dzięki zastosowaniu drabinki lub wyrzutni).
2. Kluczowe parametry techniczne
Wybór odpowiedniej prasy musi być podyktowany możliwościami ciągnika oraz areałem. Oto najważniejsze parametry, na które należy zwrócić uwagę:
Zapotrzebowanie na moc
To jedna z największych zalet tych maszyn. Prasy małego zagęszczenia są zaprojektowane tak, by mogły pracować z ciągnikami o niskiej mocy.
Minimalne zapotrzebowanie: Już od 20–30 KM (np. klasyczny Ursus C-330 lub T-25).
Optymalne zapotrzebowanie: 45–60 KM (zapewnia płynną pracę przy większych pokosach i stabilne obroty WOM).
Wydajność
Wydajność tych pras zależy od gęstości pokosu i prędkości jazdy, jednak średnio wynosi ona:
0,5 – 1,2 ha na godzinę.
W przeliczeniu na sztuki: sprawny operator jest w stanie przygotować od 150 do 400 kostek na godzinę.
Szerokość podbieracza (podbieraka)
Szerokość podbieraka determinuje, jak szerokie pokosy może zbierać maszyna bez ryzyka "gubienia" materiału na boki.
W standardowych modelach wynosi ona od 130 cm do 185 cm.
Szeroki podbieracz (powyżej 160 cm) pozwala na zbiór pokosu po nowoczesnych, szerokich kombajnach bez konieczności dodatkowego zgrabiania.
Wymiary kostki i stopień zgniotu
Przekrój kanału: Najczęściej spotykany to 36 x 46 cm.
Długość kostki: Regulowana płynnie w zakresie od 30 cm do 130 cm.
Masa kostki: Zależnie od materiału i ustawienia zgniotu, wynosi zazwyczaj od 10 do 25 kg.
3. Przegląd producentów i kultowych modeli
Rynek pras małego zagęszczenia jest zdominowany przez konstrukcje, które udowodniły swoją trwałość przez dekady.
Sipma (Polska)
Absolutny lider na rynku polskim. Model Sipma PK 4000 Kostka (dawniej Z-224) to maszyna-legenda.
Charakterystyka: Niezwykle odporna na błędy operatora, prosta w serwisowaniu, z doskonałym dostępem do części zamiennych. Wyposażona często w hydrauliczną regulację podbieracza i dyszla.
John Deere (USA/Niemcy)
Modele takie jak John Deere 332, 336, 342 czy nowsza seria 459.
Charakterystyka: Znane z niezwykle precyzyjnych aparatów wiążących i bardzo wysokiej kultury pracy. Są cichsze od konkurencji i oferują bardzo wysoką wydajność przy zachowaniu estetycznego kształtu kostki.
New Holland (USA)
Seria Hayliner (np. modele 276, 370, S1580).
Charakterystyka: New Holland wprowadził wiele innowacji w systemach podawania materiału. Ich maszyny słyną z "delikatności" dla liści siana (kluczowe przy lucernie), co pozwala zachować najwyższą wartość odżywczą paszy.
Claas (Niemcy)
Modele z serii Markant (Markant 41, 51, 65).
Charakterystyka: Niemiecka precyzja. Maszyny te charakteryzują się bardzo stabilnym prowadzeniem tłoka i wytrzymałymi igłami. Markant 65 był jedną z największych pras w tej kategorii, oferującą wydajność zbliżoną do małych pras rolujących.
International Harvester / Case IH
Modele takie jak IH 435 czy 440. Często spotykane na rynku wtórnym, doceniane za masywną konstrukcję ramy i przekładni.
4. Dlaczego warto wybrać prasę małego zagęszczenia?
Pomimo postępu technicznego, maszyny te mają unikalne zalety:
Logistyka ręczna: Kostkę o wadze 15 kg może podnieść każdy. Jest to kluczowe w gospodarstwach, które nie dysponują ładowaczami czołowymi (TUR) lub mają wąskie wjazdy do stodół i na poddasza.
Precyzyjne dawkowanie paszy: W hodowli koni lub małych przeżuwaczy, jedna kostka to często gotowa porcja dzienna. Łatwo jest monitorować zużycie paszy.
Napowietrzenie materiału: Kostki o mniejszym zagęszczeniu "oddychają". Jeśli siano nie było idealnie suche (dosuszone w 90%), w małej kostce proces dosychania może jeszcze bezpiecznie zajść, podczas gdy w ciasno zbitej beli doszłoby do zapalenia lub spleśnienia.
Niskie koszty eksploatacji: Małe zużycie paliwa oraz tani sznurek czynią tę metodę zbioru bardzo ekonomiczną na małych powierzchniach.
Podsumowanie
Prasy małego zagęszczenia to maszyny, które łączą tradycję z funkcjonalnością. Wybór odpowiedniego modelu – czy to legendarnej Sipmy, czy precyzyjnego John Deere'a – powinien opierać się na dostępności serwisu oraz parametrach ciągnika. Dla wielu gospodarstw wciąż stanowią one fundament zbioru wysokiej jakości pasz suchych.