Przetrząsarki
Przetrząsarki
Przetrząsarki – Architekci suchej masy: Jak technologia wpływa na energię i białko w paszy
W procesie zbioru zielonek przetrząsarka pełni rolę "akceleratora". Jej zadaniem jest skrócenie czasu przebywania skoszonej rośliny na polu, co ma kluczowe znaczenie dla zachowania cukrów rozpuszczalnych oraz ochrony białka. Każda godzina zwłoki w schnięciu to wymierne straty energii, którą rolnik musiałby uzupełnić drogimi paszami treściwymi.
1. Wpływ przetrząsania na jakość paszy: Trzy filary sukcesu
Ekspercki dobór parametrów przetrząsarki bezpośrednio przekłada się na wyniki laboratoryjne kiszonki.
A. Minimalizacja zawartości popiołu surowego (Czystość)
Największym błędem jest dopuszczenie do kontaktu palców przetrząsarki z ziemią. Zanieczyszczenie zielonki ziemią (popiół surowy) nie tylko obniża strawność, ale wprowadza bakterie kwasu masłowego i listerii, które mogą zrujnować proces fermentacji w silosie.
Nowinka: Systemy aktywnego kopiowania terenu i koła kopiujące zamontowane blisko wirników pozwalają utrzymać stałą odległość palców od darni, nawet na pofałdowanych łąkach.
B. Ochrona liści (Białko)
W roślinach motylkowych (lucerna, koniczyna) najcenniejsze białko znajduje się w liściach. Zbyt agresywne przetrząsanie przy niskiej wilgotności powoduje ich odrywanie od łodygi.
Rozwiązanie: Nowoczesne maszyny pozwalają na płynną redukcję obrotów WOM (z standardowych 540 na ok. 400 - 450 obr./min przy jednoczesnym zachowaniu prędkości jazdy, co zapewnia delikatne podrywanie masy.
C. Jednorodność schnięcia
Przetrząsarka musi idealnie odwrócić masę "mokrym do góry". Jeśli maszyna zostawia nieprzetrząśnięte paski, w silosie powstaną ogniska niestrawnej, zgniłej paszy.
2. Nowinki technologiczne: Co zmienia zasady gry?
Palce o profilu hakowym (Hook Tines)
Tradycyjne palce są proste, natomiast nowoczesne konstrukcje (wprowadzone m.in. przez Krone czy Lely/AGCO) mają kształt haka.
Efekt: Palec hakowy podnosi trawę pod innym kątem, wyrzucając ją dalej i wyżej. Zapewnia to lepsze napowietrzenie i zapobiega "czesaniu" darni, co radykalnie zmniejsza zanieczyszczenie paszy.
Małe wirniki o dużej liczbie (Small Diameter Rotors)
Zamiast kilku wielkich wirników, producenci tacy jak Pöttinger czy Kuhn stawiają na dużą liczbę małych wirników 1,3 - 1,5 m średnicy.
Efekt: Małe wirniki znacznie lepiej dopasowują się do mikro-nierówności terenu. Masa jest podnoszona w mniejszych porcjach, co gwarantuje dokładniejsze odwrócenie każdego źdźbła.
Hydrauliczne przetrząsanie graniczne
Kiedyś rolnik musiał wysiąść, by przestawić koła do koszenia przy rowie. Dziś standardem jest centralne, hydrauliczne przestawianie kąta wszystkich kół z kabiny.
Efekt: Cała masa z krawędzi pola jest odrzucana do wewnątrz, co eliminuje straty paszy i zapobiega gniciu trawy w rowach.
Bezobsługowe napędy (Sprzęgła palcowe)
Zamiast klasycznych krzyżaków, które wymagały codziennego smarowania, liderzy (np. Claas z systemem MAX SPREAD czy SaMASZ) stosują sprzęgła palcowe lub hermetyczne przekładnie zalane olejem na całe życie maszyny.
3. Przegląd producentów: Kogo wybrać?
Polscy producenci (Wysoka jakość, rozsądna cena):
SaMASZ (Białystok): Seria P4 i P6 oraz potężne maszyny ciągnione. Ich atutem jest bardzo sztywna konstrukcja ramy i doskonałe zabezpieczenie antykorozyjne.
Pronar (Narew): Oferuje sprawdzone modele, które świetnie radzą sobie w trudniejszych, zakamienionych warunkach dzięki elastycznym elementom zawieszenia.
Zachodni giganci (Innowacje i wydajność):
Krone (Niemcy): Seria Vendro z palcami OptiHit (hakowymi). Uważane za jedne z najlepiej przetrząsających maszyn na świecie.
Kuhn (Francja): Seria GF z unikalnym napędem DIGIDRIVE (palcowe sprzęgła ułatwiające składanie maszyny).
Pöttinger (Austria): Seria HIT z systemem "DynaTech", który optymalizuje przepływ masy przez wirnik.
4. Eksploatacja i parametry ustawień (Checklista Ekspercka)
Aby przetrząsarka pracowała na rzecz jakości paszy, muszą zostać spełnione trzy warunki:
Kąt rozrzutu: Powinien wynosić od 13° do 19°. Im masa jest cięższa i mokrzejsza, tym kąt powinien być bardziej stromy (agresywny).
Wysokość palców: Idealnie, gdy palec znajduje się ok. 2-3 cm nad darnią. Zbyt nisko – brudzisz paszę. Zbyt wysoko – zostawiasz mokre placki.
Prędkość jazdy: Zazwyczaj 6 - 10 km/h. Zbyt szybka jazda powoduje, że wirniki nie nadążają z podrywaniem masy spod spodu.